భారతదేశ ఉన్నత విద్యా వ్యవస్థ దశాబ్దాల తర్వాత అతిపెద్ద, సమగ్రమైన నిర్మాణాత్మక మార్పుకు నాంది పలకబోతోంది. కేంద్ర మంత్రివర్గం ఇటీవల ఆమోదించిన ‘వికసిత్ భారత్ శిక్షా అధిక్షణ్ బిల్లు’ ఈ మార్పుకు కేంద్ర బిందువుగా నిలుస్తోంది. మునుపు దీనిని హైయర్ ఎడ్యుకేషన్ కమిషన్ ఆఫ్ ఇండియా (హెచ్ఇసిఐ) బిల్లు అని పిలిచేవారు. జాతీయ విద్యా విధానం (ఎన్ఇపి2020) ప్రధాన లక్ష్యాలలో ఒకటైన బహుళ నియంత్రణ సంస్థల వ్యవస్థను సరళీకృతం చేసి, ఒకే శక్తిమంతమైన నియంత్రణ సంస్థను స్థాపించడం ఈ బిల్లు ముఖ్య ఉద్దేశం. ఈ చారిత్రక బిల్లు ఆమోదం, అమలులోకి రావడం అనేది భారతదేశాన్ని ‘వికసిత్ భారత్’ (అభివృద్ధి చెందిన భారతదేశం)గా రూపొందించడంలో విద్యా వ్యవస్థ కీలక పాత్ర పోషించాలనే ప్రభుత్వ దృష్టిని స్పష్టంగా ప్రతిబింబిస్తుంది. భారతదేశం విద్యావిధానం అంతర్జాతీయంగా పోటీ పడగలిగేలా, నాణ్యమైన విద్యను అందించేలా తీర్చిదిద్దడానికి ఈ సంస్కరణ ఒక పెద్ద ముందడుగుగా పరిగణించబడుతుంది.
పాత సంస్థల స్థానంలో కొత్త వ్యవస్థ: దేశంలోని ఉన్నత విద్యా రంగం మూడు ప్రధాన, స్వతంత్ర సంస్థలచే నియంత్రించబడుతూ, వాటి మధ్య విధులలో అతి వ్యాప్తికి నియమాలలో గందరగోళానికి దారితీసింది. యుజిసి, ఎఐసిటిఇ, ఎన్సిటిఇ ఇప్పటివరకు ఉన్నతవిద్యా వ్యవస్థను నియంత్రిస్తున్నాయి. యూనివర్శిటీ గ్రాంట్స్ కమిషన్ (యుజిసి): కళాశాలలు, విశ్వవిద్యాలయాలకు నిధులు అందించడం, సాంకేతికేతర ఉన్నత విద్యను నియంత్రించడం వంటి విధులు నిర్వహిస్తున్నది. ఆల్ ఇండియా కౌన్సిల్ ఫర్ టెక్నికల్ ఎడ్యుకేషన్ (ఎఐసిటిఇ): ఇంజనీరింగ్, ఫార్మసీ, మేనేజ్మెంట్ వంటి సాంకేతిక విద్యను నియంత్రింస్తుంది. నేషనల్ కౌన్సిల్ ఫర్ టీచర్ ఎడ్యుకేషన్ (ఎన్సిటిఇ) దేశంలో ఉపాధ్యాయ శిక్షణా కోర్సులను, సంస్థలను నిర్వహిస్తుంది. ఈ బహుళ నియంత్రణ సంస్థల వ్యవస్థ విద్యా సంస్థలకు పాలనాపరమైన సంక్లిష్టతలను పెంచింది. ఈ సమస్యను పరిష్కరిస్తూ ‘వికసిత్ భారత్ శిక్షాఅధిక్షణ్ కమిషన్’ అనేది ఈ మూడు సంస్థల స్థానంలో ఒకే శక్తిమంతమైన, ఏకీకృత సంస్థగా రానుంది. ఇది వైద్య, న్యాయ విద్య మినహా మిగిలిన అన్ని ఉన్నత విద్యా సంస్థలను తన పరిధిలోకి తీసుకువస్తుంది.కొత్త కమిషన్ ముఖ్య లక్షణం ఏమిటంటే, నియంత్రణ, గుర్తింపు, ప్రమాణాల నిర్ధారణ వంటి విభిన్న పాత్రలను ఒకే ఛత్రం కిందకు తీసుకురావడం. ఎన్ఇపి 2020 ప్రతిపాదించిన విధంగా, ఈ కమిషన్ తన బాధ్యతలను సమర్థవంతంగా నిర్వహించడానికి వివిధ విభాగాలను ఏర్పాటు చేయనుంది.
నియంత్రణ: ఈ విభాగం ఉన్నత విద్యా సంస్థల ఏర్పాటు, అనుమతులు, విస్తరణ, కొత్త కోర్సుల ప్రారంభం, మూసివేతలు వంటి పాలనాపరమైన, నియంత్రణాత్మక అంశాలను చూస్తుంది. విద్యా నాణ్యతకు రాజీపడకుండా సంస్థలు పనిచేస్తున్నాయో లేదో నిర్ధారించడానికి కఠినమైన నిబంధనలను రూపొందిస్తుంది. ఒకే సంస్థ నుండి నియంత్రణ లభించడం వలన, కళాశాలలు, విశ్వవిద్యాలయాలకు బహుళ సంస్థల నుండి అనుమతి పొందే, నివేదికలు సమర్పించే అవసరం తగ్గి, పాలనా భారం తగ్గుతుంది.
గుర్తింపు: విద్యా సంస్థల నాణ్యత, మౌలిక సదుపాయాలు, బోధనా ప్రమాణాలను నిష్పాక్షికంగా అంచనా వేసి, వాటికి గుర్తింపు ఇచ్చే బాధ్యత ఈ స్తంభానిది. ప్రస్తుతం, ఇది నేషనల్ అసెస్మెంట్ అండ్ అక్రిడిటేషన్ కౌన్సిల్ (ఎన్ఎఎసి) వంటి సంస్థల ద్వారా జరుగుతోంది. కొత్త కమిషన్ కింద, గుర్తింపు ప్రక్రియ మరింత పారదర్శకంగా, లక్ష్యం ఆధారితంగా, గ్లోబల్ ప్రమాణాలకు అనుగుణంగా బలోపేతం అయ్యే అవకాశం ఉంది.
ప్రమాణాల నిర్ధారణ: సాంకేతిక, సాధారణ, ఉపాధ్యాయ విద్యతో సహా వివిధ రంగాలలో పాఠ్యాంశాల నాణ్యత, అధ్యాపకుల అర్హతలు, బోధనా పద్ధతులు, మౌలిక వసతుల కోసం వృత్తిపరమైన ప్రమాణాలను (Professional Standards) ఈ విభాగం నిర్దేశిస్తుంది.దీని ప్రధాన లక్ష్యం దేశంలో అందించబడుతున్న ఉన్నత విద్య నాణ్యత అంతర్జాతీయ ప్రమాణాలకు అనుగుణంగా ఉండేలా చూడటం, యువతను ప్రపంచ స్థాయి ఉద్యోగాలకు సిద్ధం చేయడం.
నిధుల కేటాయింపు, పర్యవేక్షణ: ఈ బిల్లులో అత్యంత ఆసక్తికరమైన అంశం నిధుల కేటాయింపు ప్రక్రియ. ఇది మునుపటి యుజిసి విధానం నుండి స్పష్టంగా విభేదిస్తుంది యుజిసి గతంలో నియంత్రణాత్మక, నిధుల (ఫండింగ్) విధులను నిర్వహించేది. కానీ ‘వికసిత్ భారత్ శిక్షా అధిక్షణ్ కమిషన్’ కేవలం నియంత్రణ, గుర్తింపు, ప్రమాణాల నిర్ధారణకు మాత్రమే పరిమితం చేయబడింది. నియంత్రణాత్మక నిర్ణయాలు ఆర్థిక ప్రయోజనాలు లేదా నిధుల కేటాయింపు ద్వారా ప్రభావితం కాకుండా ఉండేలా చూడటమే ఈ విభజన ప్రధాన ఉద్దేశం. నిధులు, ఆర్థిక గ్రాంట్లను కేటాయించే బాధ్యత ప్రస్తుతానికి కేంద్ర విద్యామంత్రిత్వ శాఖలోని ఉన్నత విద్యావిభాగం వద్దే కొనసాగవచ్చు. భవిష్యత్తులో ఎన్ఇపి 2020 ముసాయిదాలలో ప్రతిపాదించినట్లుగా, ప్రభుత్వం ఉన్నత విద్యా సంస్థలకు నిధులు కేటాయించడానికి ఒక ప్రత్యేక హైయర్ ఎడ్యుకేషన్ ఫండింగ్ అథారిటీని సృష్టించే అవకాశం ఉంది.
సానుకూల ప్రభావాలు
నియంత్రణ సరళీకృతం: బహుళ నియంత్రణ సంస్థల ద్వారా ఏర్పడే ఓవర్ ల్యాపింగ్, సంక్లిష్టత, గందరగోళం తొలగిపోయి, సంస్థల నిర్వహణ, అనుమతి ప్రక్రియలు వేగవంతం అవుతాయి. పారదర్శకత, జవాబుదారీతనం: ఒకే సంస్థ ఉండటం వలన జవాబుదారీతనం పెరుగుతుంది, నియమాలు, ప్రక్రియలలో పారదర్శకత మెరుగుపడుతుంది.
ప్రమాణాలలో ఏకీకరణ: సాంకేతిక, సాధారణ, ఉపాధ్యాయ విద్యతో సహా అన్ని విభాగాలలో నాణ్యతా ప్రమాణాలు ఏకీకృతం అవుతాయి. ఇది విద్యార్థులకు, నియామకదారులకు కోర్సు నాణ్యతపై స్పష్టతను ఇస్తుంది.
అంతర్జాతీయ గుర్తింపు: ఏకీకృత, కఠినమైన ప్రమాణాల ద్వారా భారతీయ ఉన్నత విద్య నాణ్యత పెరిగి, అంతర్జాతీయంగా గుర్తింపు పొందే అవకాశం ఉంది.
సవాళ్లు, ఆందోళనలు
కేంద్రీకరణ ప్రమాదం: అన్ని నియంత్రణ శక్తులు ఒకే సంస్థ చేతిలో కేంద్రీకృతం కావడం వల్ల సంస్థల విద్యా స్వయంప్రతిపత్తి, విభిన్నత తగ్గే ప్రమాదం ఉంది. కొన్ని విద్యావేత్తలు ఇది కేంద్ర ప్రభుత్వం అధిక ప్రభావానికి దారితీయవచ్చు అని ఆందోళన చెందుతున్నారు. సాంకేతిక విద్య (ఎఐసిటిఇ పరిధిలో ఉండేది), ఉపాధ్యాయ విద్య(ఎన్సిటిఇ పరిధిలో ఉండేది) వంటి విభిన్న, ప్రత్యేకమైన అవసరాలున్న రంగాలను ఒకే కమిషన్ సమర్థవంతంగా, లోతైన దృష్టితో నిర్వహించగలదా అనేది పెద్ద ప్రశ్న. నియంత్రణాత్మక కమిషన్, నిధులు కేటాయించే మంత్రిత్వ శాఖ లేదా ఫండింగ్ అథారిటీ మధ్య సమన్వయం లోపిస్తే, విద్యా నిర్ణయాలు, ఆర్థిక మద్దతు మధ్య వైరుధ్యాలు లేదా సవాళ్లు ఎదురయ్యే అవకాశం ఉంది. ఉద్యోగుల పాత సంస్థల ఉద్యోగులను కొత్త కమిషన్లో విలీనం చేయడం, కొత్త వ్యవస్థను రూపొందించడం అనేది సున్నితమైన, సంక్లిష్టమైన పాలనాపరమైన సవాలుగా నిలుస్తుంది.
వికసిత్ భారత్ శిక్షా అధిక్షణ్ బిల్లు భారతీయ ఉన్నత విద్యా రంగానికి ఒక కొత్త అధ్యాయాన్ని ప్రారంభించనుంది. ఇది ఎన్ఇపి 2020 ఆశయాలను కార్యరూపం దాల్చడానికి ఒక ముఖ్యమైన సంస్థాగత ప్రయత్నం. ఈ బిల్లును పార్లమెంటులో ప్రవేశపెట్టి, చర్చ, ఆమోదం పొందిన తర్వాత, అది దేశంలోని లక్షలాది విద్యార్థు లు, వేలాది కళాశాలలు, విశ్వవిద్యాలయాల భవిష్యత్తును రూపుదిద్దే శక్తిని కలిగి ఉంటుంది. ఈ సంస్కరణ విజయం దాని సూత్రాలు, నిబంధనలను ఎంత పారదర్శకంగా, నిష్పాక్షికంగా, సమర్థవంతంగా అమలు చేస్తారనేదానిపై ఆధారపడి ఉంటుంది.
– డా. రవికుమార్ చేగోని
-ప్రధాన కార్యదర్శి తెలంగాణ గ్రంథాలయ సంఘం